oguzhaneren.com

Karlı günler yaklaşıyor. Peki o güzel görüntüleri nasıl makinamıza aktaracağız?

Karda fotoğraf çekmek, normal günlere nazaran biraz daha zordur. Karlı günlerde fotoğraf çekmiş ve çekmeyi planlayan kişilere -eğer bu konu hakkında özel araştırma yapmamışlar ise- yardımcı olmak amacıyla biraz bilgi vermek istiyorum.

Geçtiğimiz kış, İstanbul güzel beyaz elbisesini giydiğinde, ben de bu anları fotoğraflamak istedim. Tabii bu iş için önce karda fotoğraf çekimine dair yazılar okumak, incelikleri öğrenmek sonra karlara atlayıp saatlerce çalışmak gerekiyordu. Vaktim yoktu, yapamadım. Bu kış umarım vaktim olur. En azından işin “teknik bilgi” kısmını halletmeye çalışalım.

Karda fotoğraf çekmiş olanlar bilirler. Biz elimizde makinayla gezerken, etraf şahane bir beyazlıkla kaplanmışken, çektiğimiz fotoğraflar “kirli beyaz” çıkar. Sanki tam olarak o muhteşem güzelliği, parlaklığı yansıtmıyor gibi olur. Belki de insanların, diğer “fotoğraflanması kolay” objelere nazaran karla kaplı manzaralara daha da fazla beğenerek bakmasının sebebi de, oransal olarak daha az sayıda doğru parlaklıkta çekilmiş kar fotoğrafı görmüş olmasındandır. Malum, makinalarımız ışık miktarını otomatik olarak belirleyip, ayarlanması gereken diyafram-enstantane ikilisini otomatik olarak ayarlamakta. İşte makinalarımız, bu otomatik ayarlama işlemini, yemyeşil bir dağ yamacındaki yayla evine bakarken çok güzel yapıyor ama kar manzarasına bakarken aynı güzellikte yapamıyor maalesef. Makinalarımızı üreten firmalar, makinalarımızı şahane kar fotoğrafları çekecek şekilde ayarlasalardı, bu sefer yemyeşil yayla fotoğrafımız hatalı olacaktı. Malum, kar daha ender olduğu için ek ayar gerektiriyor. Bir çok “ender” hadise gibi : )

Fotoğraf makinalarımız, beyaz ayarını otomatik olarak yaparlarken ve makinadan içeri girecek ışık miktarını belirlerlerken, kadrajın tamamının ortalaması alındığında %18 miktarında gri alan varmış gibi hesap yaparlar. Bu oran, normal fotoğraflarda doğru çalışsa da, karlı bir sahnede doğru olmaz. O yüzden karlı ortamlarda makinalarımızın ışık ölçme mekanizmaları yanılır.

Peki ne yapmak lazım? Aslında iyi bir beyaz ayarı yapmalıyız. Gerçekte, makinalarımız her çekimden önce beyaz ayarı yapar ama bize çaktırmazlar. Yani aslında beyazın nasıl bir şey olduğunu ortama bakarak öğrenmeye çalışırlar ve çoğunlukla başarılı olurlar. Aslında doğru olan, sadece kar değil, her çekim öncesi makinaya beyaz bir obje göstermek ve “İşte bu beyazdır, sen diğer renkleri, bu beyazı dayanak kabul ederek hesapla” demektir. Kar ortamında da yapılması gereken bu olmalıdır. Önce kadrajı tam olarak kaplayacak şekilde düz beyaz “kar” çekmek ve makinaya bu çektiğimiz imajı, “işte beyaz budur” diye göstermek gereklidir. Bunu yaparsak çektiğimiz karlı ortamdaki beyazlık, “buz mavisi” değil “gerçek beyaz” olacaktır.

Diğer yandan, sadece beyaz ayarı anlamında değil, pozlama miktarı anlamında da müdahalelerimiz gereklidir. Eğer ortam çok parlak güneş ışığı altındaysa, pozometrede okunan değere 2,5 – 3 EV eklemek, puslu güneş ışığı altındaysa 2 EV civarı eklemek, gölge ise 1 EV civarı eklemek gerekecektir.

Ancak, üzgünüm ki, belirttiğim EV değerlerinin tam bir reçetesi maalesef yoktur. Eklenmesi gereken değerlerin fazlalığı, kadrajınızdaki kar miktarı ile doğru orantılı olacaktır. Mesela her yerin karla kaplı olduğu ortamdaki güzel bir çam ağacının detaylarını fotoğraflamak isterseniz, çok fazla pozlama (2,5-3 civarı) şahane parlaklıkta kar görüntüleri getirecek ancak çam ağacının da fazla pozlanarak detay kaybetmesine neden olacaktır. Diğer yandan çam ağacının detaylarını vermek istediğimiz durumda da karın yeterince parlak olmaması sorunu ortaya çıkacaktır. “Ama ben gerçekten o ortamdayken hem karı çok parlak, hem de çam ağacını tüm detaylarıyla görebiliyorum” diyebilirsiniz. Evet ama siz gözünüzü kullanıyorsunuz. Henüz tek çekim anlamında, gözünkü kadar korkunç genişlikteki “dinamik kapsam”a ulaşabilen makina bulunmamaktadır. İlla ben gözümün gördüğü şekilde göreceğim derseniz, çözüm HDR denilen bir fotoğrafçılık teknik ile gelebilir. Onu da başka bir yazıda anlatırız : )

Madem, vermemiz gereken fazladan EV değerlerine dair kesin bir reçete olmadığını söyledik, o halde “Bracketing”den de bahsedelim. Bu kavram, kar  fotoğraflarında, “ortama göre pozlama değeri tespit etme hissiyatı”nın gelişimi anlamında kişiye faydalı olabilir. Kara ilk kez çıkan fotoğrafçı, bu bilgileri istediği kadar okumuş olsun, hangi tip kadrajda ne kadar fazladan EV vermesi gerektiğini kestiremeyecektir. Bu gibi durumda, kar mesaisi bitip iyice üşüdükten sonra eve gidince, kahve eşliğinde dersini çalışmak üzere çekim esnasında Bracketing yapar. Yani aynı pozu, mesela, -1 EV, 0 EV, +1 EV şeklinde, veya -2 EV, 0 EV, +2 EV şeklinde çeker. Hatta “fazla EV”den eminse, 0 EV, +1 EV, +2 EV şeklinde fotoğrafını çeker. Böylelikle, sonradan fotoğraflara bakarken, o poz için hangi miktarda fazla pozlamanın doğru olduğunu öğrenir, bir daha o tip kadrajlarda daha yüksek olasılıkla doğru fazla pozlama miktarını bulma şansı olur.

Karda fotoğraf çekiniz; beyaz ayarı yapınız, bol bol değişik miktarlarda “fazla pozlama” deneyiniz ve makinanızın hangi ışık ortamında nasıl davrandığını öğrenmeye çalışınız.

Tabii bu arada, “kar” dediğimiz hadise, çok güzel top yapılıp savaşılabilen, üstünde yürürken tarif edilemez güzellikte sesler çıkaran bir güzellik olsa bile, fotoğraf makinalarımız, “kar”la sizin kadar samimi olmayı pek sevmezler, buna özellikle dikkat etmek lazım : )

Ek bir bilgi olarak, soğuk ortamda fotoğraf çekerken, çoğunlukla makinamızın pilinin %15-20 civarında daha düşük performans göstereceğini de unutmamak lazım.

Bir hatırlatma daha; gözlüklü olanlar bilirler, soğuk dış ortamdan aniden sıcak ortama girdiğimizde gözlüklerde oluşan yoğunlaşma gibi, ani soğuk->sıcak ortam değişimi de makinamız için oldukça tehlikelidir. Makinamız, malum, su geçirdiği için doğal olarak hava da geçirir. Makinanın içindeki -su buharı da içermekte olan- soğuk hava, sıcak ortama girildiğinde aniden yoğunlaşarak su damlacıklarına dönüşür ve makinanın içindeki bu su, makinanın elektronik aksamına zarar verebilir. Buna da dikkat etmek lazım.

İyi çekimler : )

Oğuzhan Eren